رژیم غذایی بعد از اسلیو معده: مراحل، پروتئین و مایعات

رژیم غذایی بعد از اسلیو معده بخشی از درمان است که خودتان هر روز انجامش می‌دهید، حتی مدت‌ها بعد از ترخیص از بیمارستان. معده خیلی کوچک‌تر شده و خط منگنه‌های جراحی برای ترمیم زمان لازم دارد؛ به همین دلیل غذا آرام‌آرام برمی‌گردد: اول مایعات، بعد غذای پوره‌شده، بعد غذای نرم و در آخر غذا با بافت معمولی.

همهٔ بیمارستان‌ها از یک جدول زمانی پیروی نمی‌کنند. در این نوشته بازه‌هایی را آورده‌ایم که چند واحد تخصصی جراحی چاقی در بیمارستان‌ها منتشر کرده‌اند. اگر تیم جراحی یا متخصص تغذیهٔ شما برنامهٔ دیگری داد، ملاک برنامهٔ آن‌هاست. تبریز هلث پلتفرم تسهیل درمان است، نه کلینیک، و این صفحه اطلاعات عمومی است، نه توصیهٔ پزشکی.

• بعد از اسلیو معده، غذا مرحله‌به‌مرحله برمی‌گردد: مایعات، پوره، غذای نرم و بعد بافت معمولی؛ معمولاً در حدود شش تا هشت هفته.
• بسیاری از برنامه‌ها هدف روزانهٔ پروتئین را بین ۶۰ تا ۱۰۰ گرم می‌گذارند و آن را برای هر بیمار تنظیم می‌کنند.
• هدف رایج مایعات حدود ۱٫۵ تا ۲ لیتر در روز است که جرعه‌جرعه و بین وعده‌ها نوشیده می‌شود، نه همراه غذا.
• مکمل‌های ویتامین و مواد معدنی معمولاً تا آخر عمر لازم‌اند، همراه با آزمایش خون منظم.
• بیمارانی که بعد از عمل از تبریز به کشورشان برمی‌گردند، باید پیش از عمل متخصص تغذیه و پزشکی در شهر خودشان پیدا کنند.

چرا رژیم مرحله‌ای است؟

در اسلیو معده بخش بزرگی از معده برداشته می‌شود و یک لولهٔ باریک باقی می‌ماند. واحد جراحی چاقی NHS Grampian گنجایش معدهٔ باقی‌مانده را فقط حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ میلی‌لیتر می‌داند، یعنی تقریباً به اندازهٔ یک لیوان معمولی. خود عمل در راهنمای جراحی چاقی توضیح داده شده؛ این مقاله به این می‌پردازد که بعد از عمل چه بخورید.

رژیم مرحله‌ای دو کار می‌کند: از معده در دوران ترمیم محافظت می‌کند، و کمک می‌کند در روزهایی که حجم غذا خیلی کم است، عادت‌های تازهٔ غذا خوردن را یاد بگیرید. بروشورهای بیمارستان‌های NHS هشدار می‌دهند که رفتن زودهنگام به غذای سفت‌تر احتمالاً به استفراغ می‌انجامد و بیمارانی که با احتیاط جلو می‌روند معمولاً مشکل کمتری دارند.

مراحل رژیم غذایی بعد از اسلیو معده: یک جدول زمانی معمول

جدول زیر نشان می‌دهد سه واحد جراحی چاقی NHS این مراحل را چطور توصیف می‌کنند. زمان‌بندی‌شان یکی دو هفته با هم فرق دارد و این طبیعی است. رفتن به مرحلهٔ بعد به تحمل شما و تأیید تیم درمان بستگی دارد، نه فقط به تقویم.

مرحله	زمان رایج	چه شکلی است
مایعات شفاف	ساعت‌ها یا روزهای اول در بیمارستان	جرعه‌های کوچک آب، وقتی تیم اجازهٔ شروع بدهد
رژیم مایع	حدود هفتهٔ اول و دوم	مایعات رقیق و یکدست بدون تکه، که بسیاری‌شان پرپروتئین‌اند
پوره	حدود هفتهٔ دوم تا چهارم	غذای میکس‌شده و کاملاً یکدست، به غلظت ماست یا فرنی
غذای نرم	از حدود هفتهٔ چهارم یا پنجم، به مدت دو تا چهار هفته	غذای نرم و مرطوب که با چنگال له می‌شود
بافت معمولی	از حدود هفتهٔ هفتم یا هشتم، به‌تدریج	بافت معمولی، بشقاب کوچک، اول پروتئین

مرحلهٔ اول: مایعات

در بیمارستان با جرعه‌های کوچک آب شروع می‌کنید. وقتی تیم اجازه داد، به رژیم فقط‌مایع می‌روید که بیمارستان Guy's and St Thomas' و بیمارستان Chelsea and Westminster طول آن را حدود دو هفته می‌دانند. گزینه‌های معمول: شیر، نوشیدنی پروتئینی، نوشیدنی ماست یکدست و سوپ رقیق صاف‌شده. کم‌کم و پشت‌سرهم جرعه بنوشید؛ سرکشیدن یک‌باره ممکن است درد یا استفراغ بیاورد.

مرحلهٔ دوم: پوره

مرحلهٔ پوره معمولاً حدود دو هفته طول می‌کشد. غذا باید کاملاً یکدست باشد، بدون تکه، پوست یا دانه. حجم‌ها خیلی کم است: یکی از بروشورهای NHS شروع با ۱ تا ۲ قاشق غذاخوری را پیشنهاد می‌کند و دیگری ۲ تا ۳ قاشق، و بعد آرام‌آرام بیشتر. در هر وعده یک غذای پروتئینی بگذارید، مثل ماهی، مرغ، عدس یا تخم‌مرغِ پوره‌شده، یا ماست.

مرحلهٔ سوم: غذای نرم

غذای نرم مرطوب است و با چنگال راحت له می‌شود، مثل ماهی پخته‌ای که ورقه‌ورقه می‌شود یا تخم‌مرغ همزدهٔ نرم. در این مرحله معمولاً از غذای سفت، خشک و ترد، پوست، آجیل و دانه‌ها پرهیز می‌شود. اگر بافتی به شما نساخت، بیمارستان Guy's and St Thomas' توصیه می‌کند دو روز دیگر به مرحلهٔ قبل برگردید و بعد دوباره امتحان کنید.

مرحلهٔ چهارم: بافت معمولی

بافت معمولی به‌تدریج برمی‌گردد. NHS Grampian می‌گوید رسیدن به جایی که بتوانید یک بشقاب کوچک از غذاهای جامد متنوع بخورید ممکن است حدود دو تا شش ماه طول بکشد. بعضی غذاها مثل گوشت خشک، نان، برنج و سبزی‌های پرفیبر اوایل سخت‌ترند و آهسته‌تر اضافه می‌شوند.

پروتئین بعد از اسلیو معده

پروتئین به ترمیم زخم کمک می‌کند و جلوی از دست رفتن عضله را در دوران کاهش وزن سریع می‌گیرد. هدف‌های منتشرشده با هم فرق دارند: بیمارستان Guy's and St Thomas' در مراحل اول ۶۰ تا ۸۰ گرم در روز را می‌گوید، بیمارستان Chelsea and Westminster ۷۰ تا ۱۰۰ گرم، و انجمن جراحی چاقی و متابولیک آمریکا (ASMBS) بسته به بیمار ۶۰ تا ۱۰۰ گرم در روز. عدد شما را متخصص تغذیه تعیین می‌کند.

چون حجم غذا خیلی کم است، در مرحلهٔ مایعات نوشیدنی‌های پروتئینی کمک می‌کنند و بعدها هر وعده را با بخش پروتئینی‌اش شروع کنید.

مایعات و پیشگیری از کم‌آبی

کم‌آبی به‌راحتی پیش می‌آید، چون هر بار فقط می‌توانید جرعهٔ کوچکی بنوشید. بروشورهای بیمارستانی معمولاً حدود ۱٫۵ تا ۲ لیتر در روز را هدف می‌گیرند و ASMBS دست‌کم ۶۴ اونس (حدود ۱٫۹ لیتر) را توصیه می‌کند. بطری آب همراهتان باشد و در طول روز جرعه‌جرعه بنوشید.

• نوشیدن و غذا خوردن را از هم جدا کنید. بروشورها ۲۰ تا ۳۰ دقیقه فاصله قبل و بعد از غذا را توصیه می‌کنند.
• آهسته بنوشید. بعضی تیم‌ها نی را توصیه نمی‌کنند، چون ممکن است هوا وارد معده کند.
• از نوشیدنی‌های گازدار، حتی آب گازدار، و نوشیدنی‌های شیرین مثل آب‌میوه و میلک‌شیک پرهیز کنید.
• از الکل پرهیز کنید مگر اینکه تیم درمان چیز دیگری بگوید. ASMBS یادآوری می‌کند که بعد از جراحی چاقی، الکل سریع‌تر وارد خون می‌شود.

قواعد روزمرهٔ غذا خوردن

این عادت‌ها تقریباً در همهٔ برنامه‌ها تکرار می‌شوند و برای همهٔ عمر مهم‌اند، نه فقط هفته‌های اول:

• لقمه‌ها را کوچک بردارید؛ یکی از بروشورهای NHS لقمه‌ای به اندازهٔ ناخن شست را پیشنهاد می‌کند.
• خوب بجوید، دست‌کم ۲۰ بار برای هر لقمه، و برای هر وعده حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه وقت بگذارید.
• با اولین نشانهٔ سیری دست بکشید؛ پرخوری می‌تواند درد و استفراغ بیاورد.
• به‌جای ریزه‌خواری در تمام روز، وعده‌های کوچک و منظم بخورید.
• اول پروتئین، بعد سبزی و در آخر غذای نشاسته‌ای.
• غذاهای پرشکر و پرچرب را کم کنید.
• پیش از مصرف آسپرین یا ایبوپروفن با تیم درمان مشورت کنید، چون ممکن است به دیوارهٔ معده آسیب بزنند.

ویتامین‌ها و مکمل‌ها برای تمام عمر

بعد از جراحی چاقی خیلی کمتر غذا می‌خورید، برای همین مکمل‌ها معمولاً همیشگی‌اند. ASMBS مجموعهٔ معمول را مولتی‌ویتامین، ویتامین B12، کلسیم، ویتامین D و آهن می‌داند و دوزها را برنامهٔ درمانی شما تعیین می‌کند. بیمارستان Chelsea and Westminster مولتی‌ویتامین را از وقتی مایعات مجاز شد شروع می‌کند و B12 را هر سه ماه یک بار به‌صورت تزریقی می‌دهد؛ برنامه‌های دیگر ممکن است شکل‌های دیگری به کار ببرند. کلسیم را معمولاً در زمانی جدا از آهن مصرف می‌کنند.

مکمل‌ها بدون پیگیری کارساز نیستند. ASMBS در سال اول هر چند ماه یک ویزیت و پس از آن تا آخر عمر سالی یک بار معاینه نزد متخصص جراحی چاقی را توصیه می‌کند که آزمایش خون برای کمبودها را هم شامل می‌شود.

علائم هشدار: چه وقت با تیم درمان تماس بگیرید؟

MedlinePlus، سرویس اطلاع‌رسانی بیماران کتابخانهٔ ملی پزشکی آمریکا، در توصیه‌های پس از ترخیصِ عمل بای‌پس معده، که از جراحی‌های مشابه کاهش وزن است، دلایلی را برای تماس با جراح برمی‌شمارد، از جمله:

• تب بالای ۳۷٫۷ درجهٔ سانتی‌گراد (۱۰۰ فارنهایت) که بیش از ۴ ساعت بماند؛
• نتوانستن نوشیدن مقدار توصیه‌شدهٔ مایعات، یا نتوانستن خوردن و نوشیدن؛
• استفراغ بعد از غذا؛
• دردی که با دارو کنترل نمی‌شود؛
• تنگی نفس یا ورم یکی از پاها؛
• زرد شدن پوست یا سفیدی چشم؛
• قرمزی، ورم، چرک یا ترشح رو به افزایش در محل زخم.

نشت از خط منگنه عارضه‌ای ناشایع ولی جدی است. در مطالعه‌ای که در سال ۲۰۲۱ در مجلهٔ Obesity Surgery روی ۸۰ بیمار دچار نشت بعد از اسلیو منتشر شد، شایع‌ترین علائم درد شکم، تپش قلب تند و تب بود و تنها در ۲۹٫۳ درصد بیماران، نشت در اولین مراجعه به اورژانس درست تشخیص داده شد. اگر به مراقبت اورژانسی نیاز پیدا کردید، همیشه به پزشکان بگویید که عمل اسلیو معده انجام داده‌اید. استفراغ مکرر را هم باید تیم درمان بررسی کند؛ نادیده‌اش نگیرید.

برگشت از تبریز در دوران رژیم

اگر در چند هفتهٔ اول به کشورتان برگردید، احتمالاً هنوز در مرحلهٔ مایعات یا پوره هستید؛ پس رژیم را بخشی از برنامهٔ سفر ببینید. اینکه کی آمادهٔ پرواز هستید را جراح تعیین می‌کند. پیش از سفر:

• متخصص تغذیه و پزشکی در شهر خودتان پیدا کنید که پیگیری و آزمایش خون را بر عهده بگیرند.
• از تیم درمان در تبریز یک برنامهٔ غذایی مکتوب با تاریخ هر مرحله و فهرست مکتوب مکمل‌ها و دوزشان بخواهید؛ ترجیحاً به زبانی که پزشک شهرتان بخواند.
• بپرسید بعد از رفتن چطور با تیم جراحی در تماس باشید و در شرایط اورژانسی چه کنید.

راهنمای گردشگری سلامت در ایران برنامه‌ریزی سفر را به‌طور کلی پوشش می‌دهد و مقالهٔ بیمارستان‌های تبریز نگاهی کلی به بیمارستان‌های شهر دارد. برای اطلاعات قیمت، مقالهٔ هزینهٔ جراحی در ایران را ببینید.

قدم‌های بعدی

اگر به اسلیو معده در تبریز فکر می‌کنید، مشاورهٔ رایگان درخواست کنید. هماهنگ‌کننده‌های تبریز هلث می‌توانند در تماس با مراکز دارای مجوز، گرفتن پیش‌فاکتور مکتوبی که مراقبت بعد از عمل و پشتیبانی متخصص تغذیه را مشخص کند، و برنامه‌ریزی اقامت و سفر کمکتان کنند. بیماران خارجی می‌توانند راهنمای ویزا را هم بخوانند.

پرسش‌های پرتکرار

رژیم مایعات بعد از اسلیو معده چقدر طول می‌کشد؟

بسیاری از بیمارستان‌ها بیمار را حدود هفتهٔ اول تا دوم روی مایعات نگه می‌دارند. زمان رفتن به پوره را تیم درمان تعیین می‌کند.

کی می‌توانم بعد از اسلیو غذای معمولی بخورم؟

برنامه‌ها معمولاً از حدود هفتهٔ هفتم یا هشتم بافت معمولی را به‌تدریج برمی‌گردانند. خوردن یک بشقاب کوچک از غذاهای جامد متنوع ممکن است دو تا شش ماه طول بکشد.

بعد از اسلیو معده چقدر پروتئین لازم دارم؟

هدف‌های منتشرشده حدود ۶۰ تا ۱۰۰ گرم در روز است. هدف شما را متخصص تغذیه تعیین می‌کند.

چرا نباید همراه غذا آب بخورم؟

معدهٔ شما کوچک است. نوشیدن همراه غذا آن را زود پر می‌کند و ممکن است غذا را جلو براند یا ناراحتی و استفراغ بیاورد. بروشورها ۲۰ تا ۳۰ دقیقه فاصله را توصیه می‌کنند.

آیا بعد از اسلیو تا آخر عمر ویتامین لازم دارم؟

معمولاً بله. مولتی‌ویتامین و مکمل‌های دیگری مثل B12، کلسیم، ویتامین D و آهن معمولاً تا آخر عمر مصرف می‌شوند، همراه با آزمایش خون منظم.

اگر بعد از غذا استفراغ کردم چه کنم؟

استفراغ گاه‌به‌گاه اغلب از تند خوردن، زیاد خوردن یا بافت نامناسب است. اگر تکرار شد یا مایعات در معده‌تان نماند، فوراً با تیم جراحی تماس بگیرید.

این مقاله اطلاعات عمومی است، نه توصیهٔ پزشکی، و دستورهای تیم جراحی و متخصص تغذیهٔ شما بر هر چیزی که اینجا نوشته شده مقدم است. سلب مسئولیت پزشکی را بخوانید.